< WRÓĆ DO Wydarzyło się

Konferencja "Co ma piernik do Wrocławia? - pierniki przez stulecia

Wydarzyło się2019-12-17

 

Co ma piernik do Wrocławia? Barbara Jakimowicz-Klein Pierniki kojarzą się nam przede wszystkim z Toruniem i świętami Bożego Narodzenia. Tymczasem prawdziwą piernikową potęgą był też Wrocław, a tradycje piernikarskie należą do najstarszych elementów dziedzictwa kulturowego Śląska. Płaszczyzną wymiany opinii i poglądów oraz prezentacji wyników badań dotyczących tematu piernikarstwa wrocławskiego i śląskiegobyłakonferencja „Co ma piernik do Wrocławia? Pierniki przez stulecia”, która odbyła się 7 grudnia w Sali Wielkiej wrocławskiego Ratusza.
 


Konferencję zorganizował Szlak Kulinarny Smaki Dolnego Śląska oraz Piernikarnia Wrocławska i Miasto Wrocław. Wykłady wygłosilinaukowcyi muzealnicyzajmujący się szeroko rozumianym tematem piernikarstwa: „Pierniki w Europie. Szlakiem tradycji piernikarskich”Anna Kornelia Jędrzejewska, kustosz w Muzeum Okręgowym w Bydgoszczy; „Pierniki przez stulecia” –Arkadiusz Muła, Dyrektor Muzeum Okręgowego w Jaworze oraz „Co ma piernik do Wrocławia? Zbiory Muzeum Etnograficznego Oddziału Muzeum Narodowego we Wrocławiu” –Elżbieta Berendt, kierownik Muzeum Etnograficznego we Wrocławiu.
 
 
 
Część wykładową konferencji zakończyła prezentacja „Pierniki jako produkt turystyki kulinarnej na Dolnym Śląsku”, którą przedstawiła Barbara Jakimowicz-Klein, członkini kapituły szlaku kulinarnego Smaki Dolnego Śląska. Piernikarstwo w Europie. Szlakiem tradycji piernikarskich Historia pierników się gastarożytności. W jednej z rzymskich książek kucharskich autorstwa Apicjusza znalazł się przepis na miodownik z pieprzem, który można uznać za protoplastę późniejszych pierników. Po upadku imperium rzymskiego tradycja takich wypieków uległa jednak zapomnieniu. Dopiero na początku XIV stulecia skrybowie i kuchmistrzowie zaczęli spisywać traktaty, kopiowane ręcznie, potem wielokrotnie przedrukowywane. W tych książkach kucharskich zawarte jest dziedzictwo kuchni rzymskiej. W średniowieczu miodowniki z przyprawami według antycznych receptur zaczęli wypiekać zakonnicy, a zwłaszcza benedyktyni. Wraz z rozwojem miast zaczęły powstawać cechy piernikarskie. Gdzie były znane aromatyczne, miodowe wypieki? W wielu miejscach Europy, m.in. na ziemiach słowiańskich, na Węgrzech oraz w Czarnogórze, w Niemczech i we wszystkich miastach hanzeatyckich, a także w Skandynawii. W Polsce rzemieślnicza produkcja pierników rozpoczęła się już w XV wieku. Połączenie cechów piekarskich nastąpiło na początku XIX stulecia. Największą sławę zdobyły pierniki toruńskie. Tradycja wypieku pierników przetrwała w Niemczech (Brema, Monachium), Holandii (Amsterdam), w Alzacji, w Belgii, na Litwie, w Czechach (Pardubice) i w Polsce. Piernikarstwo na Dolnym Śląsku Tradycje piernikarskie należą do najstarszych elementów dziedzictwa kulturowego Śląska, a ich korzenie sięgają czasów pogańskich.
 
 
Piernikarstwo w tym regionie to temat fascynujący, łączący kilka dziedzin życia i nauk humanistycznych, społecznych, przyrodniczych, a nawet nauk medycznych. Dlaczego? Bo pierniki pełniły rolę nie tylko okazjonalnych, symbolicznych podarunków, ale przede wszystkim były kosztownymi lekarstwami, których komponentami były zamorskie przyprawy korzenne. Zwyczaj wypiekania pierników jest potwierdzony w dokumentach księstwa świdnicko-jaworskiego z 1293 roku. Piperatas tortas facientes, czyli „wytwórcy ciastek z pieprzem”, to najstarsza wzmianka odnosząca się do wypieku pierników na Śląsku. Jest to również obecnie najstarsza znana wzmianka o wypiekaniu pierników w Europie Środkowej. Historycy zwracają uwagę na fakt, że pierwsze toruńskie źródła pisane są o 100 lat późniejsze. Kontakty i powiązania Torunia ze Śląskiem były ścisłe. Niektórzy piernikarze śląscy osiedlali się w nadwiślańskim grodzie, wnosząc istotny wkład w rozwój toruńskiego rzemiosła piernikarskiego.
 

Piernikarze wypiekali pierniki na terenie całego historycznego Śląska od średniowiecza, aż po początki XX wieku. Tradycja ta była obecna niemal w każdym śląskim mieście i miasteczku. W XVI wieku stolica Śląska–Wrocław –uchodziła za jeden z najsilniejszych ośrodków piernikarstwa. Największy rozkwit piernikarstwa nastąpił na historycznym Śląsku w XVII i XVIII wieku, a jego głównymi ośrodkami były wówczas Wrocław, Nysa, Świdnica, Brzeg, Jawor.      I tak na przykład pierniki jaworskie, dzięki wyrobom rodziny Lauterbach w XIX w., stały się sławne nie tylko na Śląsku, ale równieżw Anglii, Francji, a nawet w Ameryce. Sławę Jaworowi przyniosły pierniki w kształcie ula. Dziśw Muzeum Okręgowym w Jaworzemożna oglądać stałą wystawę poświęconą tradycji piernikarskiej. Sławą wśród pierników wrocławskich końca XVII i początku XVIII wieku był Jungfernkorb, zwany też Jungrfrau, czyli mały piernik w kształcie kobiety, nadziewany migdałami i kandyzowanymi skórkami owoców.
 
Ciasto przyprawiano też cynamonem, sokiem z cytryny, a nawet ciemnym piwem. Piernik ten był obowiązkowym zakończeniem obiadu w wielu mieszczańskich domach.W XIX wieku, w związku ze zniesieniem przymusu cechowego, pierniki stały się wypiekami bardziej dostępnymi. O ich popularności może świadczyć to, że korzenne wypieki można było kupić niemal w każdym lokalu, a każdy właściciel dbał o to, by sprzedawane u niego pierniki miały oryginalny, rozpoznawalny kształt. Tych kształtów było tyle, ile pomysłów. Pierniki nie zawsze smakowały tak samo. Początkowo wypiekano miodowniki, ale z czasem, gdy potaniały przyprawy korzenne, pojawiły się aromatyczne pierniki. Na początku były one luksusem ze względu na koszt importu przypraw korzennych. W piernikowych przepisach występowało wiele przeróżnych korzeni: cynamon, kardamon, muszkatołowiec korzenny, kolendra, koper włoski i anyż. Od nich zresztą pochodzi nazwa wypieków: te mało znane przyprawy w średniowieczu określano jako pieprzne. Tradycja pierników śląskich to nie tylko charakterystyczny smak, ale również kształt. W dawnych wiekach wypiekano pierniki miękkie i figuralne. Dziś dzięki odrestaurowanym formom wypiekane są pierniki, które wyglądają dokładnie tak samo jak kilkaset lat temu. Misternie rzeźbione formy piernikarskie pochodzą głównie z XVII i XVIII wieku.

Zbiory Muzeum Etnograficznego Oddziału Muzeum Narodowego we Wrocławiu Pierniki wrocławskie i śląskie miały najprzeróżniejsze kształty, a pieczono je w drewnianych klockach, najczęściej z dębu lub lipy, z reliefem wklęsłym. Walcząc o klienta, piernikarze zamawiali formy piernikarskie u najzdolniejszych snycerzy i drzeworytników.W zbiorach Muzeum Etnograficznego we Wrocławiu znajdują się nie tylko piękne, misternie wykonane formy piernikarskie, ale także inne zabytkowe obiekty związane z rzemiosłem piernikarskim. Zabytkowe XVII-, XVIII-i XIX-wieczne formy zgromadzone w Muzeum Etnograficznym we Wrocławiu odznaczają się wysokimi walorami artystycznymi. Dzięki tym walorom wypiekane w nich pierniki zamieniały się w dzieła sztuki dekoracyjnej. Przyglądając się przepięknie rzeźbionym formom piernikarskim można odczytać bogatą symbolikę. Pierniki towarzyszyły pokoleniom mieszkańców Śląska, upamiętniały najważniejsze wydarzenia z ich życia, np. śluby i narodziny dziecka. Zabytki materialne związane z piernikarstwem eksponowane są na wystawach stałych i czasowych. Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu organizuje także wykłady związane z historią piernikarstwa na Śląsku oraz warsztaty piernikarskie. Pierniki jako produkt turystyki kulinarnej Pierniki wrocławskie i dolnośląskie nie są tak sławne jak toruńskie, są natomiast nieco zapomniane ze względu na przerwanie lokalnych tradycji w 1945 roku.
 
Tymczasem Wrocław i Dolny Śląsk mogą pochwalić się przebogatą historią związaną z piernikarstwem oraz olbrzymim potencjałem turystycznym związanym z tym rzemiosłem. Są to m.in. zabytki kultury materialnej zgromadzone w muzeach (m.in. Muzeum Etnograficzne Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum Okręgowew Jaworze, Muzeum Dawnego Kupiectwa w Świdnicy, Muzeum Miejskie w Dzierżoniowie); współcześnie działające piernikarnie dolnośląskie (m.in. Pierniki Oleśnickie, Pierniki ze Szlaku Cysterskiego, Pierniki Trzcińskie, Pierniki z Przemkowa) i Piernikarnia Wrocławska; wydarzenia kulinarne, w których motywem przewodnim są pierniki (m.in. Święto Chleba i Piernika w Jaworze); warsztaty piernikarskie (m.in. Piernikarnia Śląska, Piernikarnia Wrocławska) oraz pierniki w gastronomii.

W trakcie konferencji miała miejsce dyskusja dotycząca promowania piernikarstwa wrocławskiego i dolnośląskiego. Dobrym rozwiązaniem w tym zakresie może być utworzenie szlaku piernikowego w ramach Szlaku Kulinarnego Smaki Dolnego Śląska.

 

KOMENTARZE
DODAJ KOMENTARZ

Komentarz:

Podpis:

E-mail:

WYŚLIJ

< WRÓĆ DO Wydarzyło się
© Copyright papaja.pl 2001-2020. Wszystkie prawa zastrzeżone. VPS